Çalışma İzniGeçici Koruma Kapsamındaki Yabancıların Çalışma İzinleri

Geçici koruma kapsamına alınmış yabancıların çalışma izni.

Türkiye’de büyük çoğunluğu Suriye vatandaşı olmakla beraber birçok geçici koruma kapsamına alınmış yabancı bulunmaktadır. Bu yabancıların Türkiye’de iş bulması ve çalışması işlemleri Geçici Koruma Kanunu ile belirlenmiştir.

Geçici koruma kapsamındaki yabancıların çalışma izni diğer yabancılarınki ile benzerlik göstermektedir. Fakat bazı muafiyetleri ve bazı farklı sınırlandırmaları bulunmaktadır.

Geçici Koruma Nedir?

Bir sebeple yaşıyor olduğu ülkeden ayrılan ya da ayrılmaya zorlanarak Türkiye’ye gelen/sığınan kişilerin alındığı kapsamdır. Lügat tanımından ziyade mülteciler/sığınmacılar olarak nitelendirilebilir.

Geçici Korumaya Nasıl Başvurulur?

Yabancı bulunduğu ildeki göç idarelerine müracaat ederek geçici koruma kaydı yaptırabilmektedir. Ayrıca yabancı İstanbul’da ise  Sultanbeyli ve Kumkapı Koordinasyon Merkezleri ile iletişime geçebilir.

Geçici Koruma Kapsamında Çalışma İzni Nasıl Alınır?

Geçici koruma kapsamındaki yabancılar, GKK kayıt tarihinde 6 ay sonra çalışma izni için başvuru yapabilmektedir. Bununla birlikte bu başvurular e-devlet üzerinden çalışacakları yerdeki iş veren tarafından yapılmaktadır. Fakat bağımsız çalışma iznine sahip geçici koruma sağlanmış yabancı başvurusunu kendisi yapmaktadır.

Geçici Koruma Kapsamında Çalışma İzni Nasıl Alınır?

Geçici Koruma Kapsamında Çalışma İzni Muafiyeti

Mevsimlik tarım ve hayvancılık ile uğraşan geçici koruma sağlanmış yabancılar, çalışma izni muafiyeti kapsamındadır. Bu muafiyet başvurusu geçici koruma sağlanan il valiliğine yapılır. Valilik tarafından bakanlığa bildirilir. Bakanlık, bahsedilen iş kollarında çalışacak geçici koruma sağlanmış yabancılara ilişkin il ve kota sınırlandırması getirebilir.

İlginizi Çekebilir : Yabancılar için Çalışma İzni Alma Rehberi

Geçici Koruma Kapsamındaki Çalışma İzni Sürecinde;

Değerlendirme

Başvuruların değerlendirilmesinde; Resmi Gazetede yayımlanan Yabancıların Çalışma İzinler Hakkında Kanun Uygulama Yönetmeliği’nin 13. Maddesi uyarınca Bakanlık tarafından değerlendirme kriterleri belirlenir.

Kanun nezdinde sadece Türk vatandaşlarının icrasına izin verilen iş ve meslekler bulunmaktadır. Bu iş ve mesleklerde yabancılar için yapılan başvurular değerlendirmeye alınmadan kaldırılır.

Bakınız : Yabancılara Yasak Olan Meslekler

Bakanlığa verilen başvuruda sağlık meslek mensuplarının Sağlık Bakanlığı’ndan ön izin almaları gerekmektedir. Eğitim meslek mensuplarının ise Milli Eğitim Bakanlığı’ndan veya YÖK’ten ön izin almaları gerekmektedir. Dolayısıyla ön izin belgesi bulunmayan başvurular değerlendirme yapılmaksızın işlemden kaldırılır.

Çalışma İzni Verilecek İller

Geçici koruma kapsamında çalışma izni başvuru hakkı verilecek yabancılarda Geçici Koruma Yönetmeliğinin 24. Maddesine göre aksiyon alınmaktadır. Buna göre çalışma izni verilirken kalmasına izin verilen iller esas alınır. Suriyeli işçi geçici kimlik kartını hangi ilden aldıysa o ilde çalışmak zorundadır.

 

Ayrıca kamu düzeni, güvenliği ve sağlığı yönünde sakıncalı bulunan çalışma izinleri Bakanlık tarafından durdurulur. Buna göre bu illerde verilmiş çalışma izinleri uzatılmaz. Yabancının bu ilde kalma hakkı devam ediyorsa önceden verilmiş ve devam eden çalışma izinleri sonlanana dek durdurulmaz.

 

İstihdam Kotası

Başvuru sırasında Bakanlık; çalışma izni başvurusu yapılmış iş yerindeki Türk vatandaşı sayısı üzerinden istihdam kotası uygulayabilir. 3. Fıkra hükmü saklı kalmak üzere çalışma iznine başvurulan iş yerinde geçici koruma sağlanan yabancı sayısı, o iş yerinde çalışan Türk vatandaşı sayısının %10’unu geçemez. Örneğin 100 kişi çalışan iş yerinde 10 geçici koruma sağlanmış yabancı için çalışma izni alınabilmektedir.

Toplam çalışan sayısı 10’un altındaysa en fazla 1 adet GKK sahibi yabancıya çalışma izni alınabilmektedir.

Bununla birlikte istihdam kotasından muaf olmak mümkündür. Bunun için işverenin, çalıştıracağı yabancıyla aynı nitelikte Türk vatandaşı bulunmadığını gösteren belgeyi ibraz etmesi gerekmektedir. Bu belge başvurudan 4 hafta önceki süreçte ibraz edilmelidir.  Belgeyi almak için iş yerinin kayıtlı olduğu Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri’ne başvurulmalıdır.

Mesleki Eğitim

Türkiye İş Kurumu tarafından “aktif iş gücü” kapsamında kurs ve programlar düzenlenmektedir. Buralarda mesleki eğitim görecek geçici koruma kapsamındaki yabancılar, eğitim süresinin sonunda aynı iş yerinde çalışmak için bakanlığa başvuruda bulunabilmektedirler. Ayrıca bu kapsamda yapılan başvurularda Bakanlıkça iş yeri istihdam kotası farklı uygulanabilmektedir.

Çalışma İzninin Verilmesi ve Bildirimi

Başvurusu olumlu değerlendirilen yabancılara çalışma izni Çalışma Bakanlığı tarafından verilmektedir. Bununla birlikte çalışma izninin verildiğini İçişleri Bakanlığı işverene bildirmektedir.

Ayrıca mevsimlik, tarım veya hayvancılık işlerinde çalışacak GKK sahibi yabancıların çalışma izni muafiyetleri ilgili valiliğe bildirilmektedir.

Verilecek Ücret

Geçici koruma sağlanan yabancılara verilecek taban ücret, asgari ücret tutarında olmalıdır.

Dikkat!

Yönetmelik kapsamında geçici koruması sonlandırılan/iptal edilen kişilerin almış oldukları çalışma izinleri de iptal olur.

Not: Aşağıdaki kısımda Geçici Koruma Yönetmeliği’nin ilgili kısımlarına özet şeklinde yer verilmiştir.

Yasal Dayanak:

ÇALIŞMA İZNİ

 

3.1. Başvuru Şartları

 

Geçici koruma sağlanan yabancılardan aşağıda belirtilen şartları taşıyanları çalıştırmak üzere yapılan başvurular kabul edilir:

 

  1. a) Yabancının geçici koruma kapsamında olduğunu belirten geçici koruma kimlik belgesinin/yabancı tanıtma belgesinin ve yabancı kimlik numarasının olması,
  2. b) Çalışma izni başvurusunun yapıldığı tarih itibarıyla en az altı aylık geçici koruma süresinin doldurulmuş olması,
  3. c) Geçici koruma kaydına göre yabancıya kalma hakkı sağlanan ilde çalışmak üzere başvuru yapılması,
  4. d) Ön izin alma zorunluluğu olan mesleklerde çalışacak geçici korunanların, ilgili Bakanlıklardan ön izin belgesinin alınmış olması.
  5. e) Geçici koruma sağlanan yabancının başka bir işverenin yanında çalışmak üzere düzenlenen çalışma izninin ya da bu yabancı için daha önce yapılmış sonuçlanmayan bir başvurusunun bulunmaması.

3.2. Başvuru Usulü

 

  1. a) Çalışma izni başvurusu, geçici koruma sağlanan yabancıları çalıştıracak işverenler tarafından yapılır.
  2. b) Başvuru, e-Devlet Kapısı üzerinden (turkiye.gov.tr ) online olarak otomasyon sisteminde geçici koruma kapsamındaki yabancılar için ayrılan modül seçilerek yapılır.
  3. c) Otomasyon sisteminde işveren kaydı olmayanlar öncelikle işveren kaydı oluştururlar.
  4. d) Otomasyon sistemine yabancının kimlik numarası girildikten sonra sorgulama yapılarak yabancıya ait nüfus bilgileri getirilir.
  5. e) Yapılan sorgulamada; yabancının geçici koruma kapsamında olduğu, başvurunun yapıldığı tarih itibarıyla en az altı aylık geçici koruma süresinin doldurulduğu, İçişleri Bakanlığı kayıtlarından teyit edilemezse otomasyon sisteminde işleme devam edilemeyeceği uyarısı alınır.
  6. f) Geçici korunan yabancının çalışılacağı adres bilgisinin sistem girilmesi esnasında seçilen il ile yabancıya geçici koruma ile kalma hakkı sağlanan ilin kodunun uyuşmaması halinde otomasyon sisteminde işleme devam edilemeyeceği uyarısı alınır.
  7. g) Yabancıya ve işverenine ait bilgilerin otomasyon sistemine eksiksiz girilmesi ve yabancı ve işveren arasında düzenlenen iş sözleşmesi ile yabancının fotoğrafının sisteme taranılması zorunludur.
  8. h) Geçici koruma sağlanan yabancının daha önce yapılmış değerlendirme aşamasında bir başvurusunun bulunması halinde otomasyon sisteminde işleme devam edilemez.
  9. i) Çalışma izin başvurusunun otomasyon sistemi üzerinden online yapılması yeterli olup, Bakanlığa kağıt ortamında herhangi belge gönderilmeyecektir.
  10. j) Geçici koruma kapsamında kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan yabancılar vergi numaraları olması kaydıyla işyerinin kuruluş işlemlerinin tamamlanması sonrasında, şirketler için ticaret sicil gazetesi, gerçek kişi tacirler ile esnaf ve sanatkarlar için ilgili oda sicil kayıt belgesi gibi işyerinin faaliyetini gösterir belgelerin başvuru esnasında otomasyon sistemine taranılması suretiyle çalışmaya başlamadan önce çalışma izni almak zorundadır. Yetkili idarelerce, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilirken yabancının çalışma izninin bulunması koşulu aranılacaktır.

 

 

DİĞER HUSUSLAR

 

Geçici koruma sağlanan yabancılar, çalışma izni muafiyeti veya çalışma izni olmaksızın Türkiye’de çalışamaz veya çalıştırılamaz. Bu yabancıların ve işverenlerin çalışma ve sosyal güvenlik mevzuatı ile diğer ulusal mevzuattan kaynaklanan hak ve yükümlülükleri saklıdır.

Geçici koruma kapsamında olan yabancılardan çalışma izni harcı alınacak, ikamet izni harcı alınmayacaktır.

Geçici koruma sağlanan yabancılara verilen “çalışma izin belgesi” ile “çalışma izni muafiyetine ilişkin bilgi formu” ikamet izni yerine geçmez.

Başvuru esnasında istenilen belgelerin yanı sıra Bakanlıkça gerek görülmesi halinde ek belge talep edilebilir.

Geçici koruma sağlanan yabancılara her seferinde en fazla 1yıl süreli çalışma izni ve çalışma izni muafiyeti verilecektir.

En az altı aylık geçici koruma süresini doldurmuş olan yabancılar, Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüklerine başvurarak “iş arayan” olarak kurum hizmetlerinden yararlanmak amacıyla kayıt yaptırabilirler.

Geçici koruma sağlanan yabancılara ilişkin “çalışma izni” ile “çalışma izni muafiyeti” başvuruları yabancıların 99 ile başlayan kimlik numarası ile yapıldığından yabancıların sahip oldukları 98 ile başlayan numaraları ile http://www.goc.gov.tr/gecicikoruma/Pages/YabanciKimlikSorgulama.aspx adresinden sorgulama yapılarak 99 ile başlayan kimlik numaraları öğrenilebilir.

Geçici koruma sağlanan yabancının çalışma izninin bulunup bulunmadığı ile çalışma izni muafiyeti kapsamında olup olmadığı Yabancı Çalışma İzni Sorgulama Sistemi (www.calismaizni.gov.tr) üzerinden yabancı kimlik numarası girilerek sorgulanabilir.

 

Kaynak: www.imprhumanitarian.org

 

Yönetmeliğin tamamına ulaşmak için bu bağlantıyı tıklayabilirsiniz;