Türkiye'de Yaşam

Türkiye’de Yaşayan Yabancıların Sahip Olduğu Sosyal Haklar Nelerdir?

İş gücü, sermaye ve bilginin dünya genelindeki hareketliliği arttıkça insanlar da farklı ülkelerdeki iş fırsatlarının peşinden gidiyorlar. Türkiye’de yabancı uyruklar kişiler için avantajlı bir lokasyon olarak karşımıza çıkıyor.

Peki ama Türkiye’de yaşayan yabancı uyruklu bir insanın sahip olduğu sosyal haklar neler? Bu yazımızda Türkiye’de yaşayan insanların sahip oldukları temel sosyal haklara değineceğiz.

Yabancıların Sosyal Güvenlik Hakları Hangi Yasalarla Korunuyor?

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nda “Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir.” hükmü yer alır. Bu ifade yabancıların sosyal haklarını da içerir.

Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu da yine bu konuya değinir. Kanuna göre;

“Karşılıklık esasına dayalı olarak uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülke uyruğunda olanlar hariç olmak üzere, yabancı uyruklu kişilerden hizmet akdi ile çalışanlar 4/a (SSK) bendine göre sigortalı sayılırlar.”

İkili Sosyal Güvenlik Sözleşmesi Nedir?

İkili ya da çok taraflı sosyal güvenlik sözleşmeleri, bu anlaşmayı imzalayan ülke vatandaşlarının taraf ülkelerdeki sosyal güvenlik hak ve yükümlülüklerini düzenler.

İki ülke arasında böyle bir sözleşme varsa, her iki ülke vatandaşları da pek çok sosyal güvenlik hakkını sahip demektir.

2016 itibarıyla Türkiye’nin ikili sosyal güvenlik sözleşmesi imzaladığı ülkeler şunlardır:

Bu Sözleşme Türkiye’deki Yabancıların Sigortalılık Durumunu Nasıl Etkiler?

Yabancılarla ilgili temel kural, Türkiye’de çalışmaya başladıklarında bu durumu Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmeleridir. Ancak ikili sosyal güvenlik sözleşmesine taraf olan ülkelerin vatandaşları, geldikleri ülkede sigortalı ise, sözleşmede belirtilen süre dahilinde Türkiye’de değil, kendi ülkelerinde sigortalı sayılırlar.

Örneğin bu süre; Gürcistan vatandaşları için 24 aydır. Bu süre 60 aya kadar uzatılabilir. K.K.T.C. vatandaşları içinse bu süre 24 aydır ve süre iki ülke arasındaki anlaşmaya bağlı olarak uzatılır.

Yani bu kişiler Türkiye’de çalışsalar bile sigortalı sayılmazlar.

Yabancı Uyruklu Kişiler Sağlık Haklarından Yararlanabilir Mi?

 

Yabancı uyruklu kişiler, genel sağlık sigortasından yararlanmak için en yakın sosyal güvenlik merkezine bizzat başvurmalıdır. Türkiye genelinde bu başvuruyu yapmak için 600’den fazla sosyal güvenlik merkezi bulunuyor.

  • Türkiye’de oturma izni almış yabancılar,
  • Türkiye harici bir ülkede sigortası olmayan yabancılar,
  • Türkiye’de bir yıldan uzun bir süredir yaşayan ve bu sürenin ardından başvuru yapan yabancı ülke vatandaşları genel sağlık sigortasından faydalanabilirler.

Genel sağlık sigortasına hak kazanan yabancı uyruklu bir insanın;

  • Eşi,
  • 18 yaşını doldurmamış çocuğu (ya da çocukları),
  • Lise veya dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını doldurmamış ve evli olmayan çocukları,
  • Yükseköğrenim görmesi halinde 25 yaşını doldurmamış ve evli olmayan çocukları,
  • Yaşına bakılmaksızın malûl olduğu tespit edilen evli olmayan çocukları,
  • Geçiminin yabancı uyruklu kişi tarafından sağlandığı Kurumca belirlenen kriterlere göre tespit edilen ana ve babası, sağlık hizmetlerinden yararlanabilir.

Yabancılar İşsizlik Sigortasından Yararlanabilir mi?

Türkiye Cumhuriyeti ile karşılıklılık esasına dayalı olarak sosyal güvenlik anlaşması imzalamış ülkelerin vatandaşları, bu anlaşmalara göre Türkiye’de çalışmaları durumunda işsizlik sigortasına tabidirler.

Yabancılar Ücretli İzin, Kıdem Tazminatı Gibi Haklara Sahip Midir?

Türkiye’de istihdam edilen yabancı uyruklu kişilerin de çalışma saati, fazla mesai, ücretli ve ücretsiz izin, kıdem tazminatı, toplu sözleşme hakkı, hizmet sözleşmesinin akdi ve feshi gibi hakları vardır. Bu konuda Türk vatandaşları ile aynı haklara sahiptirler.

Yabancılar Hangi Meslekleri İcra Edebilirler?

2016 itibarıyla Türkiye’de yabancıların şu meslekleri icra etmesi yasaktır:

  • Dişçilik, ebelik ve hasta bakıcılık
  • Eczacılık
  • Veterinerlik
  • Özel hastanelerde sorumlu müdürlük
  • Kara suları dahilinde kaptanlık, balık, istiridye, midye, sünger, inci, mercan vb. ihracı, dalgıçlık, arayıcılık, kılavuzluk, çarkçı­lık, katiplik, tayfalık
  • Avukatlık
  • Noterlik
  • Gümrük müşavirliği
  • Özel veya kamu kuruluşlarında güvenlik görevlisi

Yabancılar bu listede yer almayan mesleklerini icra etmekte özgürlerdir.

Yabancılar, Türkiye’den Emekli Olabilir Mi?

Evet, yabancılar Türkiye’den emekli olabilir. Bir Türk vatandaşı emekli olmak için hangi şartları taşıyorsa bir yabancının da aynı şartları taşıması gerekir.

Türkiye’de yaşayan bir yabancı kadının emeklilik yaşı 58, erkeğinki ise 60’dır.

Bağımlı çalışanların 7200 prim günü, bağımsız ve kamuda çalışanların ise 9000 prim gününü tamamlamaları gerekir.

Av. Serkan Tiryaki

Potansiyel bir iş sözleşmesini yansıtan yukarıdaki şartlar yalnızca ek tartışmalar için bir temel olarak sunulmuştur ve yasal olarak bağlayıcı bir yükümlülüğü yoktur. Tüm tarafların dahil olduğu bir sözleşme son haliyle yazılı olarak yapılmadıkça yasal olarak bağlayıcı hiçbir yükümlülük oluşmayacak, olduğu ima edilmeyecek ya da olduğu sonucuna varılmayacaktır.

İlgili Makaleler

291 Yorum

  1. Ben Moldova ve Türk vatandaşiyim…..Moldovada 1991- 1998 sigortam var…. Türkiye de sigortalı çalışıyorum…..prim günleri birleştirme olurmi????

    1. Merhaba, evet Moldova Türkiye arasında arasında 2020 yılında yapılan anlaşma ile iki ülke arasında prim günlerinizi birleştirebilirsiniz.

      Sitemiz içeriklerinden ve sorularınıza verdiğimiz cevaplardan memnun musunuz? Ata Kurumsal Danışmanlık geri bildiriminizi öğrenmek istiyor. Profilimize bir yorum gönderin. https://g.page/r/CT9i2JXthUlOEAI/review

  2. Merhaba. Ben Özbek vatandaşıyım. Türk vatandaşıyla 7 sene evliyim. Çocuğum var. Kocam maliyetten emekli ben çalışmıyorum. Eşimin SGK sinden faydalanıyorum. İlerde emekli olabilirim..?

  3. Iran da 25 yil sıgortalı çalıştım
    Istanbul / Turkıye de 6 yıl ve hala çalışıyorm
    55 yaşındaım
    acaba Iran ve Turkıye arasında SGK anlaşma sıgorta var mı?
    Yanı Iran dan büraya gerçerlı mı?
    artısı vatandaşlı da başvürü yaptım

  4. Merhabalar, Alman vatandaşı nişanlım 26 senedir Almanya’da sigortalı olarak çalışıyor. Türkiye’ye aile birleşimi ile yerleştiğinde orada ki çalıştığı günleri buraya aktarmadan burda sigortalı olarak işe giriş yapsa daha sonra toplu ödeme ile emeklilik hakkı kazanabilirmi? Sonradan da yaşını doldurduğunda Almanyadan emeklilik hakkını kazanabilirmi?

    1. Merhaba, evet Türkiye ve Almanya arasında SGK anlaşması olduğu için Türkiye’de ki çalışma günleri Almanya da ki ile birleştirilebilir ve Almanya da emeklilik hakkı kazanılır.

  5. Merhaba. Yabancı uyruklu arkadaşım Türkiyede sgk kapsaminda calismakta. Emeklilik süresini tamamlamadan türkiyeden ayrılırsa ozamana kadar sgkya ödenen primlerine ne oluyor? Bir hak talep edebiliyormu?

    1. Merhaba, yabancının uyruğunda ki ülke ile Türkiye arasında SGK anlaşması olması durumunda, Türkiye’de ki primlerini kendi ülkesine aktarabilmektedir. Bu durumda varsa kendi ülkesinde ki prim günleri ile Türkiye’dekiler toplanır ve emeklilik hakkı kazanır.

      Sitemiz içeriklerinden ve sorularınıza verdiğimiz cevaplardan memnun musunuz? Ata Kurumsal Danışmanlık geri bildiriminizi öğrenmek istiyor. Profilimize bir yorum gönderin. https://g.page/r/CT9i2JXthUlOEAI/review

      1. Cevabınız için teşekkürler. Peki Kazakistan ile Türkiye arasında SGK anlaşması var mı?

  6. Merhaba iki hafta önce azerbeycanlı bir bayanla evlendim eşim ülkesinde askeriyede 2001 yılından beri askeriyede subay ve subaylık mesleğinden öncede 1991 yılında ülkesinde sigortalı çeşitli kurumlarda çalışmış sorum şu. Eşim azerbeycandaki günlerini toplatip turkiyede emekli olabilirmi?

    1. Merhaba, evet karlılıklı SGK anlaşması sebebiyle emekli olmasında engel bir durum bulunmamaktadır.

  7. Merhaba. alman vatandaşı bir yakınım var.Kendisi Almanyadan emekli ama Türkiye de yaşıyor ve Türkiye’de kamuya ait bir kurumda danışmanlık yapmak istiyor. Çalışabilir mi

    1. Merhaba,kamu kurumlarında yalnızca Türk vatandaşlarının çalışması uygundur.

      Sitemiz içeriklerinden ve sorularınıza verdiğimiz cevaplardan memnun musunuz? Ata Kurumsal Danışmanlık geri bildiriminizi öğrenmek istiyor. Profilimize bir yorum gönderin. https://g.page/r/CT9i2JXthUlOEAI/review

    2. Merhaba ben Kırgız vatandaşıyım iki senelik resmi evliyim
      3 senelik oturma izin var dı bir senelik süre kaldı.
      Eşim emekli ben 45 yaşındayım çalışmiyorum
      Nasıl emekli olabilirim ?

  8. selamlar ..Alman bir öğretmen Türkiye den emekli olduktan sonra özel ders verebilmek için bağımsız çalışma izni alabilir mi..

    1. Merhaba, bağımsız çalışma izni, şirket kuran yabancılara verilen çalışma izninin adıdır, ilgili yabancı özel dersi evinde verecek ise pasif gelir olarak değerlendirileceği için çalışma izni almasına veya şirket kurmasına gerek yoktur. Fakat yabancı bir kurs açacak veya özel eğitim kurumunda çalışacak ise çalışma izni alınması zorunludur.

  9. İkamet izni sürem doldu 1 senedir kaçak durumdayım nasıl ikamet izni alabilirim bunun güvenli garantili bir yolu varmıdır acaba

    1. Merhaba, Türkiye’den çıkış yapmadan ve kaçak kaldığınız sürenin cezasını ödeyip belirli bir süre Türkiye dışında kalmadan maalesef hiç bir şekilde ikamet izni alamazsınız.

      1. Merhabalar eşim Türkiye’de yabancı uyruklu olarak çalışma izniyle SGK lı olarak çalışırken emekli ödenegi kesilmemiş.Fakat daha sonra yasa değişince bu kesinti zorunlu olmuş.Şu anda da eşim TC uyruklu ve geriye dönük emeklilik için yapılmayan kesintileri ödeyip ,borçlanma yapılabilirmi.Yaş 50 erkek ve aktif çalışan

  10. Merhaba ben 2013/2015 arası SGK li çalıştım sonra 2019 den beri yine SGK tekrar başladı su an devam ediyor bu durumda vatandaşlık alma hakkım var mı var sa ne kadar süre daha çalışmam lazım ? Tşk ederim

    1. Merhaba, geçmiş dönem çalışmalarınızın üzerinden bir yıl geçtiği için 2024 yılında 5 senenizi doldurduğunuzda vatandaşlık için başvuruda bulunabilirsiniz.

      1. Merhaba efendim ben Türkmenistan liyim benim calişma izinim Eylül ayında doluyor ve benim maddi durumum olmadigi icin sigortayi zor zar ödüyorum ben şimdi calişma izinim doldugu zaman oturma izine baş vurabilir miyim efendim lütfen cevap yazar misiniz

        1. Merhaba, çalışma izniniz bittikten sonra ilk 10 gün içinde kısa dönem ikamet iznine başvuru yapmalısınız.

          Sitemizin içeriklerinden ve sorularınıza verdiğimiz cevaplardan memnun musunuz? Ata Kurumsal Danışmanlık geri bildiriminizi öğrenmek istiyor. Profilimize bir yorum gönderin. https://g.page/r/CT9i2JXthUlOEAI/review

  11. Merhaba ben bir buçuk sene önce Türk vatandaşı ile evlendim Ama eşim vefat etti, Eşim maaşına bağlandım emekli maaş alıyorum ama Türk vatandaşı olabilir miyim

    1. Merhaba, maalesef hayır, yasal süre olan 3 seneyi doldurmadığınız için şu an ki kanunlarımıza göre Türk vatandaşlığı için başvuru yapamazsınız.

      Sitemiz içeriklerinden ve sorularınıza verdiğimiz cevaplardan memnun musunuz? Ata Kurumsal Danışmanlık geri bildiriminizi öğrenmek istiyor. Profilimize bir yorum gönderin. https://g.page/r/CT9i2JXthUlOEAI/review

  12. Merhaba kaynanam azer baycan vatandasi.su an turkiyede emekli maasini turkiyeden alabilirmi alabilirse hangi bankadan alabilir.tesekkurler

    1. Merhaba, genellikle yurt dışında emekli yabancılar maaşlarını Ziraat bankası üzerinden almaktadırlar.

      Sitemiz içeriklerinden ve sorularınıza verdiğimiz cevaplardan memnun musunuz? Ata Kurumsal Danışmanlık geri bildiriminizi öğrenmek istiyor. Profilimize bir yorum gönderin. https://g.page/r/CT9i2JXthUlOEAI/review

    2. Merhaba, İngiliz vatandaşı olan eşim 1992 – 2001 yılları arasında Türkiye’de çeşitli özel kurumlarda sigortalı olarak çalıştı. Şu anda ingilterede yaşamaktayız, eşim bu sigortalılık süresini ingiltereye aktarabilirmi veya toplu bir para alabilirmi, bu konuda nereye başvurabiliriz? Saygılar

      1. Merhaba, evet İngiltere ve Türkiye arasında SGK anlaşması olduğu için yabancının Türkiye’de çalıştığı günler ingiltere de sayılmaktadır. İngiltere’nin SGK tarzı kurumuna Türkiye’de ki günlerin İngiltereye aktarılmasını isteyeceksiniz, kurumlar karşılıklı olarak bir birleri iletişime geçip günleriniz İngiltereye aktarılmaktadır.

        Sitemiz içeriklerinden ve sorularınıza verdiğimiz cevaplardan memnun musunuz? Ata Kurumsal Danışmanlık geri bildiriminizi öğrenmek istiyor. Profilimize bir yorum gönderin. https://g.page/r/CT9i2JXthUlOEAI/review

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu